Skorzystaj z pomocy jednego z 200 naszych Konsultantów.
Finanse
Pracujemy:
pn. - pt. 8:00 - 19:00
Zadzwoń 22 417 11 63

Ustawa o kredycie konsumenckim 2021 – czym jest i co daje kredytobiorcom?

Ustawa o kredycie konsumenckim określa m.in. prawa i obowiązki stron związane z zawarciem umowy kredytowej. Przepisy ustawy mają na celu ochronę osób fizycznych, które zaciągają zobowiązania na rynku finansowym, jako słabszej strony kontraktu.

paczka banknotów stuzłotowych leżąca na banknotach 500 złotowych
Źródło obrazka: depositphotos
OBLICZ ZDOLNOŚĆ

Według Raportu Związku Banków Polskich InfoKREDYT, wartość kredytów konsumenckich wyniosła 180,3 mld zł (dane na wrzesień 2020 r). Oznacza to niewielki wzrost, na poziomie 1%, w stosunku do wartości kredytów udzielonych w roku poprzednim.

Uzyskane pieniądze kredytodawcy przeznaczyli przede wszystkim na zakup większych dóbr konsumpcyjnych, takich jak samochód czy sprzęt RTV i AGD (36%), zakup lub remont mieszkania (35%), ale także coraz częściej na uzupełnienie domowego budżetu w razie zdarzeń losowych (15 % – wzrost o 8 % w stosunku do 2019 r.). Najczęściej z kredytów konsumpcyjnych korzystają osoby w średnim wieku 36-50 lat (67%).

Czym jest ustawa o kredycie konsumenckim?

Ustawa z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim określa:

  • zasady i tryb zawierania umów o kredyt konsumencki,
  • obowiązki kredytodawcy i pośrednika kredytowego w zakresie informacji udzielanych przed zawarciem umowy a także obowiązki konsumenta, kredytodawcy i pośrednika kredytowego w związku zawartą umową,
  • skutki niestosowania się do przepisów ustawy.

Adresatem ustawy jest dość szerokie grono odbiorców, jednak znajduje ona zastosowanie tylko do umów o określonej wartości. Kredyt konsumencki to umowa o kredyt w wysokości nie wyższej niż 255.550 zł.

Pojawienie się w polskim porządku prawnym przepisów regulujących kwestie umów pożyczek czy kredytów udzielanych przez instytucje finansowe konsumentom, było konsekwencją dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki. Przepisy unijne miały na celu ujednolicenie zasad dotyczących rynku kredytów konsumpcyjnych na terenie Wspólnoty, a także zapewnienie odpowiedniej ochrony konsumentom, korzystającym z takiej formy finansowania.

Jaki cel ma ustawa o kredycie konsumenckim?

Podstawowym celem, który realizuje ustawa o kredycie konsumenckim, jest zwiększenie ochrony prawnej osób fizycznych, które zaciągają zobowiązanie finansowe m.in. w banku czy firmie pozabankowej. Przejawem tej ochrony są takie uprawnienie konsumenta jak m.in.:

Prawo do odstąpienia od umowy kredytu konsumenckiego

W terminie 14 dni od zawarcia umowy konsument ma prawo odstąpić od umowy kredytu konsumenckiego bez konieczności podawania przyczyn swojego działania. Rezygnacja z zawartej umowy nie pociąga za sobą żadnych dodatkowych kosztów, za wyjątkiem odsetek naliczonych za okres od dnia wypłaty kredytu do dnia spłaty. Kwotę kredytu wraz z odsetkami należy zwrócić najpóźniej w terminie 30 dni od złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy.

Prawo do informacji o kosztach kredytu konsumenckiego

Kredytodawca lub pośrednik kredytowy jest zobowiązany do udzielenia określonych informacji dotyczących kosztów, jakie wiążą się z zaciągnięciem zobowiązania, już na etapie reklamy kredytu konsumenckiego. Chodzi o:

  • stopę oprocentowania wraz z informacją czy jest to zmienna czy stała stopa procentowa,
  • całkowitą kwotę kredytu,
  • rzeczywistą roczną stopę oprocentowania (RRSO) – czyli całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta, wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym.

Obowiązek informacyjny jest realizowany również przed samym zawarciem umowy. Konsument ma prawo otrzymać od kredytodawcy informacje związane z warunkami przyszłej umowy, w tym kosztów, zasad spłaty zobowiązania i całkowitej kwoty do zapłaty, a wszystko to na formularzu informacyjnym, którego wzór również został określony ustawą.

Wszystkie informacje, które kredytodawca adresuje do konsumenta, muszą być:

  • jednoznaczne – konkretne, bez wątpliwości interpretacyjnych,
  • zrozumiałe – wyrażone w sposób prosty, łatwy i czytelny,
  • widoczne – z zastosowaniem czcionki o odpowiedniej wielkości, dostępne i czytelne.

Dodatkowo kredytodawca lub pośrednik kredytowy jest zobowiązany udzielić konsumentowi wszelkich potrzebnych wyjaśnień w zakresie treści przekazanych przed zawarciem umowy czy postanowień umowy w sposób, umożliwiający podjęcie świadomej decyzji w zakresie zawarcia umowy o kredyt.

Kredytobiorca musi mieć świadomość, na jakich warunkach będzie spłacał kredyt, jakie z tego tytułu poniesie koszty, jakie przysługują mu uprawnienia, a także co może wydarzyć się w momencie kiedy nie spłaci zobowiązania w terminie.

Prawo do wcześniejszej spłaty zobowiązania

Osoba, która uzyskała kredyt konsumencki może go spłacić w całości lub w części przed terminem ustalonym w umowie i to w każdym momencie trwania umowy. W przypadku wcześniejszej spłaty całości kredytu, obniżeniu ulegają całkowite koszty kredytu, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy.

Bank czy firma pożyczkowa, która udzieliła kredytu konsumenckiego, może w umowie zastrzec prowizję z tytułu wcześniejszej spłaty zobowiązania – dlatego przed skorzystaniem z tego uprawnienia warto sprawdzić, czy wcześniejsza spłata będzie się opłacać.

Ochrona przed nadmiernym ponoszeniem kosztów

Przepisy ustawy określają również maksymalną wysokość kosztów odsetkowych i pozaodsetkowych, jakie może ponieść konsument z tytułu zaciągniętego zobowiązania. Jeśli firma udzielająca kredytu określi koszty pozaodsetkowe na poziomie wyższym, niż te maksymalne określone ustawą, wówczas są one traktowane jako nienależne.

Do jakich kredytów stosuje się ustawę o kredycie konsumenckim?

Ustawa o kredycie konsumenckim ma zastosowanie do umów o kredyt zawieranych pomiędzy konsumentem a kredytodawcą, gdzie wartość umowy nie przekracza kwoty 255.550 zł. Przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się także umowę o kredyt niezabezpieczony hipoteką, który jest przeznaczony na remont domu albo lokalu mieszkalnego, w tym wysokości większej niż 255.550 zł.

Za umowę o kredyt konsumencki uważa się w szczególności:

  • umowę pożyczki,
  • umowę kredytu w rozumieniu przepisów prawa bankowego,
  • umowę o odroczeniu konsumentowi terminu spełnienia świadczenia pieniężnego, jeżeli konsument jest zobowiązany do poniesienia jakichkolwiek kosztów związanych z odroczeniem spełnienia świadczenia,
  • umowę o kredyt, w której kredytodawca zaciąga zobowiązanie wobec osoby trzeciej, a konsument zobowiązuje się do zwrotu kredytodawcy spełnionego świadczenia,
  • umowę o kredyt odnawialny.

Przepisy ustawy o kredycie konsumenckim znajdują zastosowanie zarówno do kredytów czy pożyczek gotówkowych, jak i chwilówek czy pożyczek ratalnych.

Kto może udzielić kredytu konsumenckiego?

Zgodnie z ustawą kredytodawcą jest przedsiębiorca, który w zakresie swojej działalności gospodarczej lub zawodowej udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi kredytu. W praktyce będzie to przede wszystkim:

  • bank,
  • spółdzielcza kasa oszczędnościowo- kredytowa,
  • instytucja pożyczkowa – zgodnie z ustawą instytucja pożyczkowa może prowadzić działalność wyłącznie w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością albo spółki akcyjnej, z minimalnym kapitałem własnym na poziomie 200.000 zł, który nie może być pokryty środkami pochodzącymi z kredytu, pożyczki, emisji obligacji czy źródeł nieudokumentowanych. Rozpoczęcie działalności pożyczkowej jest możliwe dopiero z dniem uzyskania wpisu do rejestru instytucji pożyczkowych prowadzonego przez Komisję Nadzoru Finansowego.

Kredyt konsumencki a kredyt hipoteczny

Kredyt konsumencki to zobowiązanie udzielone na dowolny cel konsumpcyjny, w tym również zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych. Czy można powiedzieć, że kredyt hipoteczny jest kredytem konsumenckim? Potocznie jak najbardziej. Jednak regulacje dotyczące kredytów hipotecznych udzielanych konsumentom, zostały zawarte w ustawie z 23 marca 2017 r. o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami.

Dodatkowe uregulowania są potrzebne choćby z uwagi na wysokość kredytów hipotecznych. Przepisy dotyczące kredytu konsumenckiego są stosowane do umów, których kwota nie przekracza 255.550 zł. Natomiast średnia wartość kredytu hipotecznego w IV kwartale 2020 r., według danych Ogólnopolskiego raportu o kredytach mieszkaniowych i cenach transakcyjnych nieruchomości AMRON -SARFiN, wyniosła 305.093 zł, a więc o niemal 50.000 zł więcej niż przewiduje to ustawa o kredycie konsumenckim.

Ustawa o kredycie konsumenckim a pożyczki pozabankowe

Przepisy dotyczące kredytu konsumenckiego są stosowane również do umów zawartych z pozabankową firmą pożyczkową. Dotyczą zarówno chwilówek, jak i pożyczek ratalnych udzielanych konsumentom, których kwota nie przekracza 255.550 zł.

Firma pozabankowa, która działa na rynku pożyczkowym, musi prowadzić działalność w wymaganej przez prawo formie spółki kapitałowej, podlega wpisowi do rejestru pożyczkodawców prowadzonego przez Komisję Nadzoru Finansowego i jest zobowiązana do przestrzegania wszystkich zasad formalnych określonych ustawą dotyczących udzielenia finansowania.

Tym samym klient firmy pożyczkowej ma prawo do pełnej informacji o kosztach pożyczki, które nie mogą przekroczyć wartości maksymalnych określonych ustawą, może odstąpić od umowy w ciągu 14 dni od jej zawarcia czy też spłacić część lub całość zobowiązania przed terminem określonym umową.

Ustawa o kredycie konsumenckim – podsumowanie

Ustawa o kredycie konsumenckim chroni interesy konsumenta, bez względu na to czy umowa kredytowa ma być zawarta z bankiem czy firmą pożyczkową. Obowiązek ujawnienia wszystkich kosztów związanych z udzieleniem finansowania już na etapie reklamy skierowanej do konsumenta, pozwala na łatwe porównanie różnych ofert dostępnych na rynku finansowym i wybór tej najkorzystniejszej.

Dodatkowo przepisy wprowadzają obowiązek zrozumiałej i jednoznacznej komunikacji w zakresie ponoszonych kosztów czy warunków spłaty zobowiązania. Dzięki temu klient nie powinien mieć już kłopotów z pełnym zrozumieniem oferty i konsekwencji podpisania umowy czy przysługujących mu uprawnień.

Co warto wiedzieć?

  • Ustawa o kredycie konsumenckim dotyczy zarówno umów kredytowych zawieranych z bankiem, jak i pozabankową firmą pożyczkową.
  • Koszty związane z zawarciem umowy o kredyt konsumencki, nie mogą być wyższe niż te określone ustawą.
  • Od umowy o kredyt konsumencki można odstąpić w ciągu 14 dni od jej zawarcia bez ponoszenia dodatkowych kosztów.
  • Ustawa o kredycie konsumenckim dotyczy umów kredytowych, których wartość nie przekracza 255.550 zł.
PORÓWNAJ KREDYTY
avatar

Powiązane tematy

Komentarze:

Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments