Rata równa czy malejąca – różnica liczona w tysiącach złotych

kobieta w białej koszuli układająca na słupkach z monet miniaturowe domki
Źródło obrazka: depositphotos

Czy wiesz, że zaciągając kredyt możesz zdecydować o wariancie jego spłaty? Wybór pomiędzy systemem rat równych i malejących to często nawet kilkadziesiąt tysięcy złotych oszczędności. Warto zwrócić na to uwagę, szczególnie w przypadku wieloletnich kredytów mieszkaniowych.

 

  • Rata kredytowa składa się z części kapitałowej i części odsetkowej stanowiącej wynagrodzenie dla banku.
  • Najbardziej popularnym wariantem spłaty kredytu jest rata równa, gdyż w mniejszym stopniu obciąża zdolność kredytową.
  • Raty malejące to wyższe obciążenia w pierwszych latach spłaty, jednak to rozwiązanie tańsze od rat równych.
  • Raty malejące są korzystniejsze dla osób planujących spłatę kredytu przed czasem.

 

Osoby zaciągające kredyty i pożyczki wielokrotnie nie zdają sobie sprawy, że potencjalne zobowiązanie spłacać mogą w systemie rat równych lub malejących. Uwaga najczęściej skupiona jest na takich parametrach jak oprocentowanie, prowizja czy okres finansowania, gdyż na pierwszy rzut oka to właśnie one decydują o ostatecznym koszcie kredytu. Faktycznie w przypadku drobnych zobowiązań rodzaj raty nie wnosi wiele do sprawy. Dopiero wysokokwotowe kredyty, o długim terminie spłaty, obnażają moc drzemiącą w malejących ratach.

Rata kredytu  

Przed wyborem dogodnego dla siebie wariantu spłaty, warto przyjrzeć się konstrukcji samej raty kredytu. A ta składa się z:

  • części kapitałowej, która prezentuje dokładną kwotę jaką pożyczyliśmy od banku. Jej spłata powoduje każdorazowe zmniejszanie się kwoty salda zadłużenia
  • części odsetkowej, która jest niczym innym jak wynagrodzeniem dla banku tytułem udzielonego finansowania 

Wysokość odsetek wynika bezpośrednio z oprocentowania kredytu, które jest sumą marży i stawki referencyjnej (WIBOR – dla kredytów złotowych, EURIBOR – dla kredytów w euro i LIBOR dla kredytów we frankach szwajcarskich i dolarach amerykańskich). Wyjątkiem są kredyty hipoteczne o oprocentowaniu stałym, których oprocentowanie nie zmienia się w czasie. Z uwagi na to, że są to twory rzadko spotykane w naturze, skupimy się na zobowiązaniach o zmiennej stopie procentowej udzielonych w złotych polskich. Konstrukcję raty kredytowej przedstawia poniższe równanie:

 

Rata kredytu = część kapitałowa + część odsetkowa

Rata równa

Raty równe (annuitetowe, uśrednione) są wariantem spłaty cieszącym się dużym wzięciem wśród kredytobiorców. Popularność ta wynika głównie z dwóch powodów. Po pierwsze, system spłaty oceniany jest przez banki jako mniej ryzykowny. Wynika to z faktu, że w pierwszych latach wysokość miesięcznej raty równej jest znacznie niższa od raty malejącej, a to istotnie wpływa na zdolność kredytową wnioskodawcy. Po drugie, wprowadzają pewien ład w zarządzaniu domowym budżetem, choć nie oznacza, że ich kwota zawsze będzie taka sama.

Należy pamiętać, że stałą wysokość rat zapewni wyłącznie niezmieniająca się w okresie finansowania stawka WIBOR. Jej spadek lub wzrost każdorazowo wpływać będzie na podwyższenie lub obniżenie raty równej. Zakładając, że zobowiązanie spłacane będzie w wieloletniej perspektywie, zmiany stopy referencyjnej zdają się nieuniknione. Zobaczcie sami jak zmieniał się poziom stawki WIBOR 6M na przestrzeni ostatniej dekady:

Lwią część raty równej stanowią odsetki. Widoczne jest to w początkowym okresie spłaty kredytu, kiedy kwota naszego zadłużenia, pomimo uiszczanych rat, ulega kosmetycznemu obniżeniu. Odsetki każdorazowo naliczane są od kwoty kredytu pozostającej do spłaty, a kapitał doliczany jest w taki sposób, aby każda rata pozostawała taka sama. W pierwszych latach spłaty kredytu udział kapitału w racie jest zazwyczaj niższy niż kwota naliczonych odsetek.

Rata malejąca

Raty malejące (kapitałowe), pomimo że w ogólnym rozrachunku tańsze, stosowane są znacznie rzadziej niż raty równe. Powody takiego stanu rzeczy są bardzo prozaiczne i związane są procesem oceny zdolności kredytowej klienta. W początkowym okresie spłaty zobowiązania rata malejąca znacznie mocniej obciąża budżet kredytobiorcy, gdyż może być nawet kilkadziesiąt procent wyższa od raty równej. Często to właśnie ten parametr decyduje o przyznaniu finansowania we wnioskowanej kwocie. Może okazać się, że spełniamy oczekiwania banku wyłącznie pod warunkiem zastosowania rat równych.

Część kapitałowa raty malejącej wyliczana jest poprzez podzielenie kwoty kredytu przez liczbę rat np. dla 120 000 zł na okres 10 lat część kapitałowa raty wynosić będzie niezmiennie 1 000 zł. Natomiast odsetki szacowane są od zmniejszającego się każdego miesiąca kapitału. Dzięki temu każda kolejna rata jest niższa od poprzedniej. Oczywiście zasada ta będzie spełniona pod warunkiem niezmiennych lub spadających stawek WIBOR. W przypadku podwyższenia poziomu stóp procentowych może okazać się, że kwota raty malejącej wzrośnie.

Studium przypadku

Największe różnice pomiędzy ratą równą a malejącą są widoczne są przy długoterminowych i wysokokwotowych kredytach hipotecznych. Aby pokazać różnicę pomiędzy omawianymi schematami spłat, posłużymy się przykładem kredytu mieszkaniowego. Jego parametry prezentują się następująco:

  • kwota kredytu – 400 000,00 zł
  • Okres kredytowania – 30 lat (360 rat)
  • Oprocentowanie – 4,00% (marża + stawka referencyjna WIBOR)

Konstrukcję pierwszej i ostatniej raty w systemie równych spłat obrazuje poniżasz tabela:

 RATY RÓWNE
 Numer Raty  Kapitał  Odsetki  Kwota raty
 1  576,33 zł  1 333,33 zł  1 909,66 zł
 360  1 903,32 zł  6,34 zł  1 909,66 zł
 W sumie  400 000,00 zł  287 478,03 zł  687 478,03 zł

 

Decydując się na system rat malejących należy spodziewać się wyższej raty w początkowym okresie spłaty:

RATY MALEJĄCE
 Numer Raty  Kapitał  Odsetki  Kwota raty
 1  1 111,11 zł  1 333,33 zł  2 444,44 zł
 360  1 111,11 zł  3,70 zł  1 114,81 zł
 W sumie  400 000,00 zł  240 667,67 zł  640 667,67 zł

 

Z przedstawionych danych wynika, że decydując się na spłatę kredytu w systemie rat malejących ostatecznie zapłacimy o 46 810,36 zł mniej, niż w przypadku rat równych. Oczywiście w razie skrócenia horyzontu czasowego finansowania, różnica ta będzie mniejsza, jednak w dalszym ciągu odczuwalna. Przykładowo, dla kredytu o tych samych parametrach zaciągniętego na okres 10 lat, przewaga na korzyść rat malejących zmniejsza się do 5 309,99 zł.

Potwierdza się również zasada, że na początku okresu finansowania rata malejąca stanowi dużo większe obciążenie dla kredytobiorcy niż rata równa. Pierwsza rata malejąca wyrażona jest w kwocie 2 444,44 zł i jest o 28% wyższa od pierwszej raty annuitetowej (uśrednionej) wynoszącej 1 909,66 zł. Zestawienie prezentuje również zmieniającą się w czasie proporcję pomiędzy częścią kapitałową i odsetkową w systemie rat równych.

Spłata kredytu przed czasem

Osoby noszące się z zamiarem spłaty kredytu przed czasem, powinny dokładnie przyjrzeć się różnicom pomiędzy omawianymi schematami spłat. Doradca bankowy powinien bez problemów zaprezentować symulację spłaty zobowiązania zarówno z zastosowaniem rat równych jak i malejących. Powinno z nich jasno wynikać, że dla osób zamykających kredyt przed terminem korzystniejsze są raty malejące, gdyż powodują one szybszą spłatę salda zadłużenia. Dla naszego przykładowego kredytu, po skróceniu okresu finansowania do 10 lat, różnica prezentuje się następująco:

  • 133 333,20 zł spłacanego kapitału dla rat malejących
  • 84 863,98 zł spłacanego kapitału dla rat równych

Wynika z tego, że decydując się kredyt w systemie rat malejących na przestrzeni dekady spłacimy 48 469,22 zł kapitału więcej, a to już bardzo istotna różnica dla osoby planującej zamknąć kredyt przed czasem.

Który wariant wybrać?

Wszystko wskazuje na to, że z finansowego punktu widzenia system rat malejących to znacznie korzystniejsze rozwiązanie. Po pierwsze, ostateczna cena kredytu jest niższa (nie uwzględniając kosztów dodatkowych w postaci prowizji, ubezpieczeń, itp.). Po drugie, osoby decydujące się na raty malejące znacznie szybciej zmniejszają saldo swojego zadłużenia. Daje to nie tylko wymierne oszczędności, ale także zapewnia większy komfort psychiczny kredytobiorcy. Ceną za te udogodnienia jest wyższa w początkowym okresie finansowania rata, która może być solą w oku w procesie oceny zdolności kredytowej.

Raty równe, pomimo że w ogólnym rozrachunku droższe, posiadają także zauważalne zalety. Głównym atutem jest niższa kwota raty w początkowym okresie spłaty zobowiązania. Pozwala to na zaciągnięcie kredytu osobom posiadającym niższą zdolność do obsługi zadłużenia. Poza tym raty równe dają możliwość lepszego planowania przyszłych przepływów pieniężnych i ułatwiają zarządzanie domowym budżetem. Oczywiście pod warunkiem, że stopy procentowe nie poszybują gwałtownie w kierunku północnym.

 

Czytaj też: Wskaźnik LTV – czym jest i jak wpływa na ostateczną kwotę kredytu?

Czytaj też: Spadek formy – kiedy masz problem ze spłatą kredytu hipotecznego

avatar

Powiązane tematy

Komentarze: